Cellulit
Terminem cellulit określa się nierówności skóry w postaci dołeczków, powstałe na skutek nieprawidłowego rozmieszczenia tkanki tłuszczowej w skórze oraz zmian budowy tkanki łącznej.
Definicja
Cellulit (cellulitis) - nazwa pochodzi od łac. Cellula, czyli komórka. Powierzchnia skóry wykazuje bowiem, jak gdyby podzielenie na segmenty, komórki (komórkowatą powierzchnię). Przez wiele lat cellulit był postrzegany jako defekt kosmetyczno - estetyczny. Badania ostatnich lat wykazały jednak, że na obraz tak niewinnie wyglądającej „skórki pomarańczowej" składa się szereg poważnych zaburzeń. Zaburzenia te dotyczą równowagi hormonalnej, funkcjonowania krążenia żylno-limfetycznego oraz nieprawidłowości obejmujących tkankę tłuszczową i łączną.
Termin ten powstał we Francji ponad 150 lat temu i zaczął pojawiać się w anglojęzycznych publikacjach w późnych latach 60-tych XX wieku. Najbardziej znanym określeniem tego stanu jest nazwa „skórka pomarańczowa". Medycznymi odpowiednikami nazwy cellulit są: panikulopatia lub lipodystrofia. Cellulit występuje u kobiet wszystkich ras, jednakże częściej spotykany jest u kobiet rasy białej i żółtej. Cellulit u mężczyzn zdarza się rzadziej, dotykając zwłaszcza mężczyzn z niedoborem androgenów.
Cellulit dotyczy więc przede wszystkim kobiet. Pierwsze zmiany mogą pojawić się już w okresie dojrzewania i dotyczą ok. 12 % dziewcząt. W okresie ciąży ilość kobiet z widocznym cellulitem zwiększa się dodatkowo o 20%. W okresie przed menopauzą ilość kobiet dotkniętych cellulitem zwiększa się o kolejne 25%. Podsumowując: cellulit dotyczy ok. 60 - 70 % kobiet /niektórzy badacze oceniają tę ilość na 85 - 90 %/. Bez wątpienia największe znaczenie w procesie tworzenia się zmian o charakterze lipodystrofii mają hormony - estrogeny. Ich nadmiar jest odpowiedzialny za uruchomienie całej patologii. Powodują one rozszerzenie naczyń krwionośnych przez zmniejszenie napięcia żył.
Efektem tego jest zwiększona przepuszczalność naczyń i powstanie miejscowego obrzęku. Obrzęk powoduje ucisk na otaczające komórki, szczególnie tłuszczowe, które są w tym momencie gorzej odżywione i zaczynają nieprawidłowo funkcjonować. Efektem tych zaburzeń w obrębie komórek tłuszczowych jest ich powiększenie i gromadzenie substancji tłuszczowych. Kolejną zmianą są miejscowe stany zapalne, które kończą się licznymi zwłóknieniami tkanki łącznej. Inną charakterystyczną cechą związaną z hormonami jest niezależna od ilości przyjętego pokarmu produkcja tkanki tłuszczowej. Produkcja ta podlega lokalnym - miejscowym mechanizmom hormonalnym. Innymi przyczynami powstawania cellulitu są predyspozycje genetyczne, złe nawyki żywieniowe, zbyt ciasny ubiór, siedzący tryb życia, otyłość, wiek, osłabienie tkanki łącznej, antykoncepcja hormonalna oraz hormonalna terapia zastępcza.
W rozwoju cellulitu można wyróżnić kilka faz:
Etapy
- I faza: po ujęciu skóry w fałd pojawia się niewielkiego stopnia pobruzdowanie, jest to wynikiem zastoju krwi żylnej oraz następowym wzrostem przepuszczalności naczyń żylnych
- II faza: pojawiają się zagłębienia - obraz „ skórki pomarańczowej". W tej fazie mamy do czynienia z obrzękiem
- III faza: zagłębienia widoczne są przy napinaniu mięśni, mówimy wtedy o tzw.: samoistnym objawie „skórki pomarańczowej"
- IV faza: „skóra leopardzia" obserwujemy liczne, drobne grudki, guzki. Występuje nasilona patologia dotycząca wszystkich składowych cellulitu tzn.: naczyń żylnych, komórek tłuszczowych, tkanki łącznej
- V faza: liczne duże guzy. Całkowita patologia, zmniejszająca komfort życia ze względu na dolegliwości bólowe w miejscach zmienionych chorobowo.
Wyróżniamy trzy rodzaje cellulitu - postać twardą, wiotką i obrzękową. Twarda dotyczy młodych kobiet gimnastykujących się. Jest mało widoczna, często z obecnością rozstępów; nie leczona przechodzi później w ciężką postać. Postać wiotka występuje najczęściej u kobiet po 40 roku życia - przy zmniejszeniu napięcia tkanek, wiotkości mięśni, spadku masy ciała. Postać obrzękowa jest najcięższa, rzadka.
W zależności od stopnia zaawansowania na podstawie badania klinicznego, termograficznego i USG cellulit podzielono na stopnie od 0 do 3.
- Stopień 0 to skóra o gładkiej powierzchni, po ujęciu skóry w fałd widoczne są nieznaczne pobruzdowania. Obraz nadmiernej przepuszczalności naczyń włosowatych.
- Stopień 1 to skóra o gładkiej powierzchni, po ujęciu jej w fałd widoczne są zagłębienia. Obszary przekrwienia otoczone są obszarami niedokrwienia.
- Stopień 2 - zagłębienia występują podczas napinania mięśni (np. w pozycji stojącej). Wyczuwalne są grudki i bardzo drobne guzki. Ten obraz grudek i drobnych guzków określa się jako "skóra leoparda".
- W stopniu 3 zagłębienia widoczne są w spoczynku (np. w pozycji leżącej), guzki większych rozmiarów są otoczone tkanką włóknistą. Występują duże obszary niedokrwienia o obniżonej temperaturze.
Przyczyny cellulitu
- Zaburzenia krążenia wywołane niedotlenieniem z braku aktywności ruchowej na świeżym powietrzu i niedostatecznej aktywności mięśni.
- Niewłaściwy sposób odżywiania (dieta bogata w sól, tłuszcze i węglowodany, wysoko przetworzona, zawierająca konserwanty, sztuczne barwniki i dodatki smakowe) i wiążąca się z tym nadwaga, otyłość oraz przewlekłe zaparcia.
- Zaburzenia ze strony układu nerwowego, depresja, stres.
- Zaburzenia hormonalne (np. podczas dojrzewania, ciąży, menopauzy).
- Uwarunkowania genetyczne polegające na słabości podskórnej tkanki łącznej oraz słabego ukrwienia (jeśli tkanka łączna jest zbyt miękka i przepuszczalna dla toksyn, które zamiast wędrować do węzłów chłonnych wnikają w tkanki, np. gromadzą się w komórkach tłuszczowych).
- Inne (złe nawyki i niehigieniczny styl życia) - zbyt gorące kąpiele, przepracowanie, życie w pośpiechu, noszenie obcisłych ubrań, chodzenie na wysokich obcasach, długotrwałe pozostawanie w jednej pozycji zwłaszcza siedzącej, palenie tytoniu, spożywanie alkoholu, przyjmowanie niektórych leków np. antykoncepcyjnych, nasercowych, przeciwhistaminowych, estrogenów.
Przeciwdziałanie
Likwidacja cellulitu nie była do tej pory łatwa. Należy rozpocząć je wcześnie, już w początkowym stadium rozwoju. Nowoczesna terapia antycellulitowa polega na działaniu kompleksowym i skupia się na 4 podstawowych zasadach:
- Zwiększenie aktywności fizycznej
- Prawidłowe odżywianie
- Odpowiednie zabiegi w domu i w gabinetach.
- Zmiana niektórych nawyków.